Для беларускай грамады ў Чэхіі гэта азначае надзею на чаканыя сустрэчы. Гэта будзе таксама крок, які дапаможа адрозніць сучасную Беларусь з рэжымам Аляксандра Лукашэнкі ад беларускай грамадзянскай супольнасці, паведамляе Český rozhlas

Vláda projedná návrh o krátkodobých vízech pro Bělorusy | iROZHLAS – spolehlivé zprávy

Перагледзець і змякчыць сучасныя візавыя абмежаванні прапануе міністэрства замежных спраў Чэхіі. Паводле аргументацыі міністэрства, гэта б азначала і падтрымку сучаснай апазіцыі.  Міністр Петр Мацінка сучасную сітуацыю (поўнае прыпыненне выдачы шэнгенскіх віз) лічыць адносна беларусаў несправядлівай мерай і паабяцаў беларускай лідарцы Святлане Ціханоўскай змены.

«Міністэрства прапануе дазволіць падаваць заяўкі на кароткатэрміновыя шэнгенскія візы, але толькі строга вызначанай групе блізкіх сваякоў. Сюды ў першую чаргу ўваходзяць бацькі, дзядулі і бабулі, дзеці і ўнукі», — кажа прэс-сакратар міністэрства Адам Чоргэ, удакладняючы, хто будзе мець права на падачу заяўкі.

Цяпер прапанова праходзіць працэс разгляду, які быў скарочаны да 10 дзён. Калі ўрад зацвердзіць змены, беларускія грамадзяне змогуць пачаць падаваць заяўкі на візы ўжо ў канцы верасня.

Гэты крок падтрымлівае і чэшская парламенцкая апазіцыя. «Беларусы, якія доўгі час жывуць у Чэхіі  гадамі не могуць бяспечна ўбачыцца са сваімі блізкімі сваякамі з-за рэжыму Лукашэнкі. Яны не павінны пакутаваць за тое самае, ад чаго яны ўцяклі», — кажа Кацярына Дэметрашвілі з Пірацкай партыі. Аднак яна дадае, што кожная заяўка павінна старанна правярацца.

Па словах Крысціны Шыянок, кіраўніцы Офіса беларускіх дэмакратычных сіл у Чэхіі, многія яе суайчыннікі, якія не маюць сувязяў з рэжымам на радзіме, знайшлі ў Чэхіі новы дом. Некаторыя з іх — у тым ліку сама Шыянок — сутыкаюцца з крымінальным пераследам на радзіме праз сваю дзейнасць.

«Людзі ў групах у Facebook і чатах у Signal ды Telegram ужо пачынаюць планаваць калядную сустрэчу з роднымі, якіх не бачылі шэсць гадоў», — кажа яна Радыёжурналу.

Шыянок таксама адзначыла, што гэтая прапанова тычыцца і грамадзян Чэхіі: некаторыя беларусы ўжо атрымалі чэшскае грамадзянства, нават нягледзячы на ​​тое, што тэрмін дзеяння іх ранейшых беларускіх пашпартоў скончыўся.

На думку эксперта ў пытаннях бяспекі Власціслава Бржызы з Карлава ўніверсітэта прапанову трэба ацэньваць з двух бакоў: падтрымкі беларусаў і чэшскай бяспекі. Бржыза згадвае некаторыя пацверджаныя выпадкі, калі беларускі КДБ спрабуе завербаваць у свае інфарматары людзей за мяжой праз пагрозы ціску на іх сваякоў у Беларусі. 

Супраць паслаблення абмежаванняў рашуча выступае Ян Ліпаўскі, былы міністр замежных спраў і цяперашні дэпутат ад Грамадзянскай дэмакратычнай партыі (ODS). «Мы бачым, што Беларусь фактычна прадастаўляе плацдарм для наземных ці паветраных нападаў на Украіну, што яна з’яўляецца саўдзельніцай агрэсіі, — і гэта нясе звязаныя з гэтым рызыкі для бяспекі», — сцвярджае ён.

Цяперашняя забарона была ўведзена папярэднім урадам, у склад якога Ліпаўскі ўваходзіў. Беларускія актывісты крытыкавалі гэтую меру, адзначаючы, што ўрад вырашыў увесці абмежаванні ў дачыненні да груп грамадзянскай супольнасці, якія змагаюцца з рэжымам. З 2022 года міністэрства замежных спраў зрабіла некалькі выключэнняў — напрыклад, для студэнтаў са стыпендыямі.